ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ KAI ΦΘΙΩΤΙΔΑ : Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΚΡΥΦΗ ΓΙΑ 40 ΧΡΟΝΙΑ.

 

Υπάρχουν κάποιες ιστορίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που παραμένουν θαμμένες στα απόρρητα αρχεία για δεκαετίες. Μια από αυτές είναι η δράση του 122nd Infantry Battalion (122 Τάγμα Πεζικού), μιας επίλεκτης μονάδας που συνέδεσε την αμερικανική στρατιωτική ισχύ με την ελληνική ψυχή και τον αγώνα για την ελευθερία.

Το τάγμα σχηματίστηκε στις Η.Π.Α. το 1943 με εκτελεστικό διάταγμα του προέδρου Φράνκλιν Ντ. Ρούσβελτ. Η απόφαση αυτή ήταν η απάντηση στις δραματικές εκκλήσεις του βασιλιά Γεωργίου Β’ και του πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού για βοήθεια στην υπόδουλη Ελλάδα. Το όνομα «122» δεν ήταν τυχαίο: επιλέχθηκε για να τιμηθούν τα 122 χρόνια που συμπληρώνονταν τότε από την έναρξη της Επανάστασης του 1821. Με σύνθημα το «Ελευθερία ή Θάνατος», οι άνδρες αυτοί έγραψαν ιστορία πριν καν πατήσουν το πόδι τους στο μέτωπο, καθώς ήταν η πρώτη και μοναδική φορά που η ελληνική σημαία επιτράπηκε να κυματίσει δίπλα στην αμερικανική σε αμερικανικό έδαφος, κατά τη διάρκεια επιθεώρησης από τον πρόεδρο Ρούσβελτ και τον στρατηγό Μάρσαλ.
Η προετοιμασία των εθελοντών ήταν εξαντλητική. Πραγματοποιήθηκε στο στρατόπεδο Κάρσον, στο Κολοράντο Σπρινγκς, στους πρόποδες των Cheyenne Mountains. Το τερέν εκεί θύμιζε τόσο πολύ την ορεινή Ελλάδα, που θεωρήθηκε το ιδανικό πεδίο δοκιμασίας. Πρώτος διοικητής ήταν ο Σπαρτιάτης ταγματάρχης Peter Clainos, ο πρώτος Έλληνας απόφοιτος του West Point. Από τους 1.200 εθελοντές —ανάμεσα στους οποίους και ο Γιάννης Τσουδερός, γιος του πρωθυπουργού— μόνο 610 κατάφεραν να ολοκληρώσουν την εκπαίδευση. Οι άνδρες αυτοί ήταν προετοιμασμένοι για το χειρότερο: οι εκτιμήσεις έλεγαν πως μόνο το 10% θα επιβίωνε, ενώ ο Χίτλερ είχε δώσει εντολή οι κομάντος να σφαγιάζονται μέχρι τον τελευταίο άνδρα.

Η Ομάδα ΙΙ, με επικεφαλής τον υπολοχαγό Τζον Γιαννάρη (γνωστό ως «Yannis»), αποβιβάστηκε στην Πάργα τον Ιούνιο του 1944. Μετά από μια εξαντλητική πορεία δύο εβδομάδων, έστησαν το αρχηγείο τους στο δημοτικό σχολείο του χωριού Παππάς (ή Παππά) στη Φθιώτιδα. Η δράση τους ήταν καταλυτική για την αποκοπή του ανεφοδιασμού του Ρόμελ προς την Αφρική.
Ωστόσο, στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, η τύχη τους γύρισε την πλάτη. Κατά τη διάρκεια μιας μάχης κοντά στο Περιβόλι Ξυνιάδος, ο Μιχάλης Τσιρμούλας σκοτώθηκε. Ο Γιαννάρης, προσπαθώντας να τον βοηθήσει, πάτησε μια αντιαρματική νάρκη. Για δέκα μερονύχτα παρέμεινε αιμόφυρτος στα πουρνάρια, με τους τσοπάνηδες να τον αποφεύγουν καθώς τον περνούσαν για Γερμανό λόγω της στολής παραλλαγής που φορούσε. Τελικά, γυναίκες πατριώτισσες τον διέσωσαν και τον μετέφεραν με ξυλοκρέβατο στο μυστικό «αεροδρόμιο της Νευρόπολης» στα Άγραφα (το λεγόμενο «φάντασμα του βουνού»). Από εκεί, ο Βρετανός πιλότος Norman Attenborrow τόλμησε μια ριψοκίνδυνη πτήση για να τον μεταφέρει στην Ιταλία, σώζοντάς του τη ζωή.

Ο Τζον Γιαννάρης επέζησε και απεβίωσε το 2015. Η προσφορά του τάγματος αναγνωρίστηκε επίσημα από την Ελλάδα το 2005 με τα αποκαλυπτήρια αγάλματος στο Πάρκο Ενόπλων Δυνάμεων στην Αθήνα. Τον Μάρτιο του 2018, οι βετεράνοι του τάγματος τιμήθηκαν στο Καπιτώλιο με το Χρυσό Μετάλλιο του Κογκρέσου.
Παρά το γεγονός ότι πολλά αρχεία της CIA παραμένουν απόρρητα, η ιστορία του Τάγματος 122 παραμένει μια ζωντανή υπενθύμιση του ηρωισμού των Ελληνοαμερικανών και της αδιαπραγμάτευτης προσήλωσής τους στα ιδανικά της ελευθερίας.
Οι κομάντος διεξήγαγαν συνολικά 76 επιχειρήσεις, προκαλώντας τον θάνατο 2.000 Γερμανών και την καταστροφή 15 γεφυρών, 11 ατμομηχανών και πάνω από 8.000 χιλιομέτρων σιδηροδρομικών γραμμών. Πιο επιτυχημένη ενέργεια θεωρείται η ανατίναξη της γέφυρας Λυκούδη στη Θεσσαλία και η εξόντωση γερμανικής φάλαγγας 100 οχημάτων στην Ήπειρο.

Γιατί όμως αυτή η εποποιία έμεινε στο σκοτάδι; Οι όροι της αποστολής τους ήταν άκρως απόρρητοι. Με την επιστροφή τους στις ΗΠΑ, οι άνδρες αυτοί δεσμεύτηκαν με όρκο σιωπής. Τα αρχεία της OSS παρέμειναν σφραγισμένα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80. Μόνο τότε, οι γέροντες πλέον κομάντος άρχισαν να διηγούνται στις οικογένειές τους πώς απελευθέρωσαν τα χωριά των παππούδων τους. 

Βασικη Πηγη:Αυτοβιογραφία Τζον Γιάνναρη: Ο ίδιος ο Τζον Γιάνναρης (John Giannaris) έχει καταγράψει τις εμπειρίες του στο βιβλίο του "Yankee Do", το οποίο αποτελεί την πρωτογενή πηγή για την καθημερινότητα και τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις της ομάδας του στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Ιστορικά Συγγράμματα:"Behind the Lines in Greece: The Story of OSS Operational Group II" του Robert E. Perdue Jr. (2010), το οποίο περιγράφει αναλυτικά τη δράση της 2ης Ομάδας, της οποίας ηγείτο ο Γιάνναρης."Donovan's Devils: OSS Commandos Behind Enemy Lines—Europe, WWII" του Albert Lulushi, που εξετάζει ευρύτερα τις επιχειρησιακές ομάδες της OSS.