Μια παλιά ιστορία : Όταν η βιβλιοθήκη της Καρδίτσας δικάστηκε για το φως της

 

Θυμάμαι, πριν από πολλά χρόνια... σε μια συζήτηση με έναν καθηγητή μου, μου είχε διηγηθεί μια ιστορία  που στην αρχή μου φάνηκε απίστευτη. Μου μιλούσε για τον Αύγουστο του 1927, όταν ιδρύθηκε στην πόλη ο Σύλλογος της Λαϊκής Βιβλιοθήκης «Η Αθηνά». Δεν ήταν απλώς ένας χώρος με ράφια και βιβλία· ήταν ένας ζωντανός οργανισμός που ήθελε να μορφώσει τον απλό κόσμο, να δώσει φως εκεί που υπήρχε σκοτάδι.

Μου περιέγραφε με θέρμη πώς μέσα σε ελάχιστο χρόνο έστησαν νυχτερινές σχολές για τα άπορα παιδιά, επαγγελματικά τμήματα, ακόμα και μουσικό σχολείο. Φαντάσου, μια ολόκληρη κυψέλη πολιτισμού που διοργάνωνε από φιλολογικούς διαγωνισμούς για τη ζωή στη Θεσσαλία μέχρι τα περίφημα «Ανθεστήρια». Ακόμα και ο τότε Μητροπολίτης Ιεζεκιήλ ήταν στο πλευρό τους, αναγνωρίζοντας το τεράστιο έργο τους.

Όμως, όπως συμβαίνει συχνά με καθετί προοδευτικό, άρχισαν να μαζεύονται σύννεφα. Ο παλιός εκείνος κύριος μου έλεγε για τις επιθέσεις της εφημερίδας «Θεσσαλική Φωνή». Τα λόγια που χρησιμοποιούσαν τότε ήταν σκληρά: έγραφαν για «αθεϊσμό», «εκφυλισμό» και «τορπίλες» που απειλούσαν τα ήθη της νεολαίας. Η ένταση κορυφώθηκε ένα πρωινό του Οκτώβρη το 1932, όταν ο εισαγγελέας με τη χωροφυλακή εισέβαλαν στη βιβλιοθήκη. Κατέσχεσαν βιβλία όπως το «Σόδομα και Γόμορρα», θεωρώντας τα επικίνδυνα για τη δημόσια ηθική και το κοινωνικό σύστημα.

Το θέμα πήρε διαστάσεις που ξεπέρασαν τα σύνορα της Καρδίτσας. Μεγάλα πνεύματα της εποχής, όπως ο Αλέξανδρος Σβώλος και ο Μανώλης Τριανταφυλλίδης, ξεσηκώθηκαν. Έβλεπαν στην Καρδίτσα να επαναλαμβάνεται η ιστορία των «Αθεϊκών του Βόλου». Η δίκη που ακολούθησε ήταν μια μάχη ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Οι κατηγορίες ήταν βαριές: κυκλοφορία «άσεμνων» και «ανατρεπτικών» εντύπων σε παιδιά της λαϊκής τάξης.

Τελικά, μετά από μια πεντάωρη διαδικασία που κράτησε την πόλη σε αναμμένα κάρβουνα, ήρθε η δικαίωση. Η αθώωση των μελών του Συλλόγου δεν ήταν απλώς μια δικαστική απόφαση, αλλά μια νίκη του πολιτισμού. Τα πρακτικά εκείνης της δίκης εκδόθηκαν το 1933 με τον τίτλο «Για την πρόοδο και τον πολιτισμό» και έμειναν στην ιστορία ως τα «Νέα Αθεϊκά».

Είναι συγκινητικό να σκέφτεσαι ότι η «Αθηνά» στέκει ακόμα εκεί, συνεχίζοντας το έργο της, θυμίζοντας σε όλους μας ότι η γνώση πάντα βρίσκει τρόπο να επιβιώνει, όσο κι αν προσπαθούν κάποιοι να τη φιμώσουν.

 

 

 

 

 

Α.Ε.