𝜪𝜯𝜜𝜨 𝜪 𝜣𝜠𝜮𝜮𝜜𝜦𝜤𝜥𝜪𝜮 𝜥𝜜𝜧𝜫𝜪𝜮 𝜨𝜤𝜥𝜢𝜮𝜠 𝜯𝜪𝜨 𝜣𝜜𝜨𝜜𝜯𝜪: 𝜢 𝜜𝜞𝜨𝜴𝜮𝜯𝜢 𝜤𝜮𝜯𝜪𝜬𝜤𝜜 𝜯𝜪𝜰 𝑫𝑫𝑻 𝜮𝜯𝜢𝜨 𝜥𝜜𝜬𝜟𝜤𝜯𝜮𝜜

📕Στη φωτογραφία απεικονίζονται η Claudia Cardinale και ο Γιώργος Τσακίρης

𝜮𝝉𝜼𝝂 𝜺𝝅𝝄𝝌ή 𝝁𝜺𝝉ά 𝝉𝝄𝝂 𝜝' 𝜫𝜶𝜸𝜿ό𝝈𝝁𝜾𝝄 𝜫ό𝝀𝜺𝝁𝝄 𝜿𝜶𝜾 έ𝝎𝝇 𝝉𝜼 𝜹𝜺𝜿𝜶𝜺𝝉ί𝜶 𝝉𝝄𝝊 '60, 𝝉𝝄 𝑫𝑫𝑻 𝜽𝜺𝝎𝝆ή𝜽𝜼𝜿𝜺 𝝉𝝄 «𝜽𝜶𝝊𝝁𝜶𝝉𝝄𝝊𝝆𝜸ό» ό𝝅𝝀𝝄 𝝉𝜼𝝇 𝜶𝝂𝜽𝝆𝝎𝝅ό𝝉𝜼𝝉𝜶𝝇 𝜺𝝂ά𝝂𝝉𝜾𝜶 𝝈𝜺 𝜽𝜶𝝂𝜶𝝉𝜼𝝋ό𝝆𝜺𝝇 𝜶𝝈𝜽έ𝝂𝜺𝜾𝜺𝝇 𝜢 𝝈𝝊𝜸𝜿𝝀𝝄𝝂𝜾𝝈𝝉𝜾𝜿ή 𝜾𝝈𝝉𝝄𝝆ί𝜶 𝝉𝝄𝝊 𝑫𝑫𝑻 𝝈𝝉𝜼𝝂 𝜠𝝀𝝀ά𝜹𝜶 𝜿𝜶𝜾 𝝉𝜼 𝜣𝜺𝝈𝝈𝜶𝝀ί𝜶. 𝜫ώ𝝇 𝝉𝝄 "𝝀𝜺𝝊𝜿ό 𝝈𝜼𝝁ά𝜹𝜾" 𝝈𝝉𝝄𝝊𝝇 𝝉𝝄ί𝝌𝝄𝝊𝝇 𝝉𝝎𝝂 𝝈𝝅𝜾𝝉𝜾ώ𝝂 𝝈𝝉𝜼𝝂 𝜥𝜶𝝆𝜹ί𝝉𝝈𝜶 έ𝜸𝜾𝝂𝜺 𝝈ύ𝝁𝜷𝝄𝝀𝝄 𝜻𝝎ή𝝇 𝜺𝝂ά𝝂𝝉𝜾𝜶 𝝈𝝉𝜼𝝂 𝜺𝝀𝝄𝝂𝝄𝝈ί𝜶.

 Αν τύχει και περπατήσεις σε κάποιο ξεχασμένο χωριό της ελληνικής υπαίθρου, στάσου για λίγο μπροστά στα παλιά, μισογκρεμισμένα σπίτια. Αν κοιτάξεις προσεκτικά τον ξεφλουδισμένο σοβά ή την άγρια πέτρα δίπλα στην εξώπορτα, ίσως διακρίνεις τρία γράμματα γραμμένα με βιαστική κιμωλία ή μαύρη μπογιά: DDT. Δεν πρόκειται για κάποιο παλιό γκράφιτι, αλλά για το αποτύπωμα μιας εποχής που η Ελλάδα πάλευε να ανασάνει, όχι μόνο από τις πληγές του πολέμου, αλλά και από έναν αόρατο, σιωπηλό θάνατο που παραμόνευε στα λιμνάζοντα νερά. Φαντάσου την Ελλάδα του 1945· μια χώρα ρημαγμένη, όπου σχεδόν κάθε οικογένεια θρηνούσε έναν δικό της άνθρωπο και οι επιζώντες προσπαθούσαν να μαζέψουν τα κομμάτια τους μέσα στις στάχτες. Μέσα σε αυτό το σκοτάδι, η ελονοσία θέριζε τον πληθυσμό, με τα κρούσματα να ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο κάθε χρόνο. Ο «πυρετός του βάλτου» άδειαζε τα χωράφια και γονάτιζε τους ανθρώπους που δεν είχαν πια τη δύναμη ούτε να οργώσουν, ούτε να ελπίσουν.

Τότε ήταν που εμφανίστηκε το DDT, το «μαγικό σκονάκι» που για εμάς σήμερα είναι ένα απαγορευμένο χημικό, αλλά για τους παππούδες μας ήταν ο άγγελος που έδιωζε το κακό από το σπιτικό τους. Τα συνεργεία της UNRRA έγιναν οι αφανείς ήρωες της καθημερινότητας, μπαίνοντας σε κάθε φτωχικό σπίτι, σε κάθε στάβλο και αποθήκη, ψεκάζοντας τοίχους και ταβάνια με μια επίμονη μυρωδιά που υποσχόταν ζωή. Οι άνθρωποι τους υποδέχονταν με ανακούφιση και, μόλις το έργο τελείωνε, η αναγραφή του «DDT» μαζί με την ημερομηνία πάνω στον τοίχο γινόταν το πιστοποιητικό ασφάλειας της οικογένειας. Για τη μάνα του 1946, εκείνα τα γράμματα σήμαιναν ότι το παιδί της δεν θα έτρεμε πια από τον ρίγο το βράδυ, και για το κράτος σήμαιναν ότι η ύπαιθρος μπορούσε επιτέλους να σταθεί ξανά στα πόδια της.

 Οι μνήμες από τον θεσσαλικό κάμπο είναι ακόμη ζωντανές. «Θυμάμαι τη μάνα μου να μας βγάζει όλους έξω στην αυλή», διηγείται ο κυρ-Κώστας από τον Παλαμά. «Έμπαιναν οι άντρες με τις μάσκες και τις μεγάλες αντλίες στην πλάτη. Όταν έφευγαν, το σπίτι μύριζε περίεργα, αλλά για πρώτη φορά το βράδυ δεν ακούγαμε το ζουζούνισμα του κουνουπιού. Ήταν η πρώτη φορά που κοιμηθήκαμε χωρίς την κουνουπιέρα, σαν να μας έβγαλαν από μια φυλακή». Στους Σοφάδες, οι παλιότεροι θυμούνται πως ο ψεκασμός ήταν γιορτή. «Προσέχαμε να μην ασβεστώσουμε πάνω από το σημάδι του DDT. Ήταν σαν φυλαχτό. Αν το έσβηνες, ένιωθες ότι άνοιγες την πόρτα στον θάνατο ξανά».

📕Αυτή η εικόνα, όμως, δεν ήταν μόνο ελληνική· ήταν η κοινή μοίρα του ευρωπαϊκού Νότου. Στη γειτονική Ιταλία, η ιστορία γράφτηκε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ακόμα και ο κινηματογραφικός φακός δεν μπόρεσε να "κρύψει" την πραγματικότητα της εποχής. Στην ταινία "La Viaccia" (1961), η κάμερα εστιάζει στην ομορφιά της Claudia Cardinale και του ελληνικής καταγωγής οσκαρικού ηθοποιού Γιώργου Τσακίρη (George Chakiris), όμως ο τοίχος πίσω τους "προδίδει" την ιστορία: το σύνθημα DDT στέκει εκεί, θυμίζοντας ότι ο αγώνας για την υγεία ήταν η αληθινή σκηνοθεσία της ζωής στη μεταπολεμική Μεσόγειο.

 

Η Ελλάδα έγινε τότε η πιο σχολαστικά ψεκασμένη χώρα στον κόσμο, καταφέρνοντας μέσα σε λίγα χρόνια να νικήσει μια αρρώστια αιώνων. Σήμερα, αυτά τα σημάδια σβήνουν σιγά-σιγά από τη βροχή και τον χρόνο, όμως αν τα συναντήσεις κάπου, είτε στα δικά μας χωριά είτε σε μια παλιά ιταλική ταινία, αξίζει να κοντοσταθείς· είναι η υπογραφή μιας γενιάς που, μέσα στα ερείπια, βρήκε το κουράγιο να σφραγίσει την πόρτα της ενάντια στον θάνατο και να κοιτάξει το μέλλον με καθαρά μάτια.