Η «Επιχείρηση Αίας» (Operation Ajax) ήταν η κωδική ονομασία για το πραξικόπημα της 19ης Αυγούστου 1953 στο Ιράν, το οποίο οδήγησε στην ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ. Η επιχείρηση οργανώθηκε από την αμερικανική CIA και τη βρετανική MI6 (η οποία τη βάφτισε "Operation Boot"), σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που η CIA ενορχήστρωσε σχέδιο ανατροπής μιας ξένης κυβέρνησης.
Τα Αίτια της Επιχείρησης
Ο κύριος λόγος της σύγκρουσης ήταν η απόφαση του Μοσαντέκ το 1951 να εθνικοποιήσει την ιρανική βιομηχανία πετρελαίου, η οποία μέχρι τότε ελεγχόταν από τη βρετανική Anglo-Iranian Oil Company (τη σημερινή BP).
Η Βρετανία εξοργίστηκε από την απώλεια των κερδών του πετρελαίου και, αφού απέτυχε να επιλύσει το ζήτημα διπλωματικά, στράφηκε στις ΗΠΑ για βοήθεια.
Αν και αρχικά διστακτικές, οι ΗΠΑ υπό τη διοίκηση του Αϊζενχάουερ πείστηκαν να παρέμβουν λόγω των φόβων του Ψυχρού Πολέμου ότι η αστάθεια στο Ιράν θα οδηγούσε τη χώρα στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης.
Το σχέδιο, το οποίο εκτελέστηκε με προϋπολογισμό περίπου 1 εκατομμυρίου δολαρίων, περιελάμβανε μια σειρά από μυστικές τακτικές για την αποσταθεροποίηση του Μοσαντέκ:
Η CIA δαπάνησε ποσά για τη δωροδοκία δημοσιογράφων, εκδοτών, ισλαμιστών ιερέων και πολιτικών προκειμένου να καλλιεργήσει εχθρότητα κατά της κυβέρνησης.
Στις 19 Αυγούστου, πληρωμένοι διαδηλωτές και μέλη του υποκόσμου της Τεχεράνης κατέκλυσαν τους δρόμους για να δώσουν την εντύπωση λαϊκής υποστήριξης προς τον Σάχη.
Μονάδες του στρατού πιστές στον Σάχη και στον στρατηγό Φαζλολάχ Ζαχεντί (επιλογή της CIA για την πρωθυπουργία) συνέλαβαν τον Μοσαντέκ μετά από συγκρούσεις που κόστισαν τη ζωή σε 200 έως 300 άτομα.
Η επιτυχία της επιχείρησης είχε καταλυτικές συνέπειες για την ιστορία του Ιράν και των διεθνών σχέσεων:
Ο Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί επέστρεψε στο Ιράν και κυβέρνησε αυταρχικά για τα επόμενα 26 χρόνια με την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ.
Το 2013, 60 χρόνια μετά τα γεγονότα, η CIA αποχαρακτήρισε έγγραφα στα οποία παραδέχεται ρητά ότι σχεδίασε και υλοποίησε το πραξικόπημα.
0 Σχόλια
Οι Καρδιτσιώτικες Ματιές 24 ενθαρρύνουν τον διάλογο και την ανταλλαγή απόψεων. Παρακαλούμε τα σχόλιά σας να είναι κόσμια, να σέβονται τους συνομιλητές σας και να μην περιέχουν υβριστικό περιεχόμενο. Η διαφορετική άποψη είναι πλούτος, αρκεί να εκφράζεται με ευγένεια.Η διεύθυνση του blog διατηρεί το δικαίωμα να μην δημοσιεύει σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό ή συκοφαντικό περιεχόμενο